Bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) là 2 trụ cột trong hệ thống an sinh xã hội mang tính nhân văn của Đảng và Nhà nước, không vì mục đích lợi nhuận, vì quyền lợi và sức khỏe của người lao động và Nhân dân, được Nhà nước bảo hộ, do cơ quan BHXH thực hiện. Trong giai đoạn hiện nay, khi dịch bệnh Covid-19 ngày một diễn biến phức tạp trên diện rộng, chính sách BHXH, BHYT càng chứng minh rõ vai trò và giá trị trong việc đảm bảo an sinh xã hội quốc gia.
Ưu điểm vượt trội
Khi tham gia BHXH tự nguyện điều kiện chỉ cần là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, nhất là được tham gia với mức đóng phù hợp, phương thức đóng linh hoạt. Đối tượng tham gia BHYT hộ gia đình gồm những người có tên trong sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú, trừ những người đã tham gia BHYT các nhóm đối tượng khác theo quy định của Luật BHYT.
Đồng thời khi tham gia BHXH, quyền lợi của người tham gia được bảo đảm an toàn tuyệt đối, bởi quỹ BHXH được Nhà nước bảo hộ, có chính sách bảo đảm khả năng chi trả bền vững; trong trường hợp bất khả kháng, Nhà nước sẽ điều tiết để bảo đảm an sinh cho người dân.
Khi người tham gia BHXH được hưởng chế độ hưu thì mức lương hưu được điều chỉnh định kỳ theo chỉ số giá tiêu dùng và mức tăng trưởng kinh tế, được quỹ BHXH trả kinh phí để cấp thẻ BHYT. Người có thẻ BHYT được hưởng các quyền lợi về khám chữa bệnh (KCB) bình đẳng với mọi người khác mà không phụ thuộc vào mức phí tham gia, loại rủi ro sức khỏe. Thẻ BHYT đối với người hưởng chế độ hưu trí có mức hưởng quyền lợi cao hơn đối với người tham gia theo hộ gia đình.
Đây là những ưu điểm vượt trội của chính sách BHXH, BHYT. Đặc biệt, với mức đóng không cao, nhưng khi không may gặp rủi ro về sức khỏe, người tham gia BHYT sẽ được KCB chu đáo, không phân biệt giàu nghèo, địa vị, chức sắc.
Để mọi người dân đều được bảo đảm an sinh
Bản chất của BHXH, BHYT là an sinh, là giúp giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội khi người tham gia giảm thu nhập bình thường, khi hết tuổi lao động, không may gặp bất trắc về kinh tế và sức khỏe. Đây là cơ hội đảm bảo cho người dân không thuộc nhóm đối tượng tham gia bắt buộc đều có quyền được hưởng chế độ, được bảo vệ sức khỏe bởi quỹ BHXH, BHYT.
Bên cạnh đó, bản chất của chính sách BHXH, BHYT còn hướng tới sự công bằng, “không để ai bị bỏ lại phía sau”, để mọi người cùng được tiếp cận chính sách, nắm lấy “quyền được bảo đảm an sinh xã hội” đã được quy định tại Điều 34 Hiến pháp năm 2013. Theo nguyên lý “số đông bù số ít”, khi càng nhiều người tham gia vào quỹ BHXH, BHYT thì người sử dụng dịch vụ sẽ được hưởng lợi hơn và dĩ nhiên chế độ hưởng BHXH cũng như chăm sóc y tế sẽ tốt hơn.
Các nhà nghiên cứu chính sách đã chỉ rõ, sự phát triển của BHYT góp phần quan trọng trong việc giảm tỷ lệ chi trả chi phí y tế từ tiền túi của người sử dụng dịch vụ, giảm từ 49% xuống còn khoảng 40% vào năm 2012 và đang hướng tới mức dưới 30% vào năm 2025. Mức độ bảo vệ tài chính cho người dân trong chăm sóc sức khỏe được cải thiện, nghèo hóa do chi y tế gần như được loại bỏ. Nói cách khác, người dân tham gia BHXH, BHYT được xem là hình thức tiết kiệm “đóng góp khi lành, để dành khi ốm”, là “chiếc phao cứu sinh” nhằm giảm bớt gánh nặng kinh tế khi về già, là điểm tựa vững chắc khi không còn khả năng tạo thu nhập. Đồng thời, còn là sự sẻ chia trách nhiệm với cộng đồng, trước tiên vì một tương lai quỹ an sinh lớn mạnh, loại bỏ nghèo hóa do chi y tế.
Trong giai đoạn hiện nay, dịch bệnh Covid-19 đã và đang diễn biến phức tạp, chính sách BHXH, BHYT càng minh chứng rõ vai trò quan trọng trong ổn định an sinh xã hội, đơn cử như việc quỹ BHYT chi trả cho các bệnh nhân nhiễm Covid-19; cơ quan BHXH xác nhận các trường hợp người lao động, doanh nghiệp được hỗ trợ theo Nghị quyết số 68/NQ-CP của Chính phủ; hay là việc thực hiện chi hỗ trợ người lao động và chủ sử dụng lao động từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp theo Nghị quyết số 116/NQ-CP của Chính phủ.
Huỳnh Văn Trung
